• تلفن تماس: 02335280050
  • پست الکترونیک: info@5thart.ir
  • ساعت کاری:
  • 14:00 - 08:00
  • 21:30 - 16:00

خدمات مدلسازی (BIM)

کافیست که بخواهید ساختمان و محل زندگی خود را پیش از آنکه بسازید، بطور کامل ببینید و از تک تک جزئیات آن اطلاع داشته باشید. آن موقع است که BIM این وظیفه را به خوبی به اجرا می گذارد.

BIM چیست ؟
اصطلاح مدلسازی اطلاعات ساختمان یا BIM از مباحثی است که امروزه فعالین صنعت ساخت با آن روبرو میشوند، گسترش پرشتاب این روش فرایندهای کاری تمامی فعالین صنعت ساخت را تحت الشعاع قرار داده وتحولی در آن ایجاد مینماید. در این نوشتار به تفصیل بررسی خواهیم کرد که BIM چیست ؟ مدلسازی اطلاعات ساختمان یا BIM (با تلفظ صحیح بیم – تلفظ “بی آی ام” اشتباه بوده و تنها در ایران شنیده میشود که این روند هم اکنون با اطلاع رسانی های انجام شده رو به اصلاح است-) از اوایل سال 2000 همگام با پیشرفتهای تکنولوژیک و دیجیتال به تدریج در صنعت ساخت کشورهای توسعه یافته به صورت جدی مطرح گردیده و از آن زمان با پیشرفتی پرشتاب و روزافزون در تمام دنیا گسترش یافته چنانکه بکارگیری این روش از سال 2007 در پروژه های عمومی آمریکا و متعاقب آن در بسیاری دیگر از کشورها اجباری گردیده است که برای نمونه از سال 2014 در امارات نیز الزام قانونی شده است. با توجه به ارزش افزوده انکارناپذیر BIM برای کارفرمایان، بسیاری از دولتها در سطح جهان از سالیان گذشته توجه جدی به BIM درجهت صرفه جویی در بودجه عمومی مبذول داشته اند.
با توجه به اینکه در ایران نیز –هرچند با بیش از ده سال تاخیر– به تدریج جامعه حرفه ای در حال حرکت به سمت این متدولوژی نوین بوده که این روند در سالهای اخیر از کارفرمایان و مهندسین مشاور بزرگ و در برخی پروژه های شاخص (در بخش خصوصی و هرچند در سطحی محدود) شتاب بیشتری گرفته و افزایش ارتباط کارفرمایان ایرانی با مشاورین و پیمانکاران بین المللی نیز آنرا تقویت نموده است، در نوشتار حاضر این مهم توسط مشاورین تخصصی OCPM به تفصیل و در عین حال به صورت مختصر و مفید مورد بررسی قرار گرفته است که با توجه به تکمیل و توسعه مستمر این نوشتار ، تلاش گردیده است که مرجعی مفید در این خصوص ارائه شود که توصیه میکنیم علاقه مندان با صرف وقت مناسب نسبت به مطالعه بخشهای مختلف اقدام نمایند.
متدولوژی مدل سازی اطلاعات ساختمان با توجه به مزایای چشمگیر خود نسبت به روش سنتی هم اکنون به روشی غالب و همه گیر در بسیاری از کشورهای دنیا و حتی خاورمیانه تبدیل شده است که در آینده ای نه چندان دور تبدیل به بخشی تفکیک ناپذیر از این صنعت خواهد شد. برخی نسبت BIM به روش سنتی CAD را مشابه نسبت روش CAD به روش ترسیم دستی نقشه ها میدانند، هرچند که BIM با توجه به فرایندهای ملازم با خود چیزی به مراتب بیشتر از این خواهد بود. مفهوم BIM را به هیچ عنوان نمیتوان معادل با نقشه های سه بعدی – BM – در نظر گرفت و بخش – I – آن یعنی اطلاعات در کنار فرایندهای مربوطه از اهمیت به مراتب بیشتر و حیاتی تری برخوردار است، ضمن آنکه کاربردهای مدل سازی اطلاعات ساختمان در تمامی چرخه حیات پروژه است نه صرفا زمان طراحی.
تولید و تکمیل روزافزون اطلاعات متناظر با مدل در تمامی چرخه حیات پروژه با استفاده از ابزارهای یکپارچه از فلسفه های اساسی BIM به شماره میرود
ظهور BIM تحولاتی در نظام آموزشی مهندسی در بخشهای مختلف علی الخصوص عمران و معماری را در پی دارد که این امر هم اکنون به تدریج از محافل آکادمیک کشورهای پیشرو در حال تحقق است و به تبع آن در سطح جهان گسترش خواهد یافت.
اما BIM چیست ؟ BIM را میتوان مخفف هر دو عبارت مدل اطلاعاتی ساختمان Building information model یا مدلسازی اطلاعات ساختمان building information modelling در نظر گرفت. اما در استانداردها بیشتر مدل اطلاعاتی ساختمان مد نظر قرار گرفته است. با توجه به گستردگی کاربرد این روش، تعاریف متعددی مطرح شده است، اما طبق تعریف استاندارد ملی آمریکا، مدل اطلاعاتی ساختمان Building Information Model یا BIM به این ترتیب تعریف شده است:
BIM یک ماکت دیجیتال جامع از وضعیت فیزیکی و نیز مشخصات فنی یک ساختمان میباشد. BIM ( مدل اطلاعاتی ساختمان ) یک مرجع مشترک از اطلاعات مرتبط با ساختمان را ایجاد میکند که مبنا و مرجعی قابل اطمینان برای تصمیم سازیها در تمامی چرخه حیات پروژه میباشد، از زمان طراحی مفهومی تا زمان بازسازی و حتی تخریب آن پروژه.
BIM ماکتی دیجیتال و غنی از اطلاعات را برای استفاده در تمامی چرخه حیات پروژه فراهم میکند، مرجعیت این مدل در تمامی فرایندها اساسی ترین اصل BIM میباشد.
مدلسازی اطلاعات ساختمان به عنوان ابزاری برای دستیابی به “ساخت و ساز ناب” (Lean Construction) مطرح گردیده که به نوعی میتوان ظهور آنرا در همین راستا ارزیابی نمود. این رویکرد با هدف حذف پرت (Waste) از فرایندهای صنعت ساخت به تبع از دیگر صنایع در حال گسترش میباشد، آرایش قراردادی نوین IPD نیز به عنوان ابزاری در راستای دستیابی به این هدف مطرح و گردیده و در حال گسترش میباشد.
ساخت و ساز ناب
صنعت ساخت از لحاظ وجود پرت (هدررفت) منابع (شامل مصالح، نیروی انسانی، انرژی و …) وضعیت بسیار نامطلوبی را نسبت به صنایع تولیدی دارد – در نمودار فوق مشاهده میشود که در حالیکه 62% فرایند تولید را اقدامات مولد تشکیل میدهند این عدد در صنعت ساخت تنها 10% بوده و 57% پرت و 33% اقدامات پشتیبانی میباشد. اصلاح این وضع فلسفه ایده ساخت و ساز ناب را تشکیل میدهد.
یکی از کاربردهای اساسی BIM در بهینه سازی و افزایش قابلیت ساخت (Constructability) در مرحله طراحی ها میباشد و شروع فرایند BIM هرچه زودتر در چرخه حیات پروژه اتفاق بیفتد سودمندتر خواهد بود.
BIM چیست ؟
علاوه بر این از لحاظ عملی BIM مراتبی را با خود در بردارد که برخی از آنها به شرح ذیل است:
– BIM ابزاری برای مدیریت اطلاعات است، این اطلاعات در طول چرخه حیات پروژه متناسبا توسط تمامی عوامل تولید میشود و در اختیار افراد مرتبط قرار میگیرد. اطلاعات صحیح، در زمان صحیح در اختیار افراد صحیح قرار داده میشود. “اطلاعات” مهمترین عنصر و پایه مدلهای BIM را تشکیل میدهد و بعضا از BIM به عنوان “ساختاردهی اطلاعات” یاد میشود. اطلاعات مرتبط با هر المان بر اساس استانداردها تعیین و در فازهای پیشرفت پروژه با همکاری تمامی عوامل مختلف تکمیل میشود. ( ویدئوی زیر که توسط موسسه ملی BIM انگلستان تهیه شده است را مشاهده فرمایید.)
– BIM درکی مشترک از پروژه میان تمامی عوامل آن پدید میآورد، و تعیین میکند که چگونه عوامل مختلف به تنهایی و با یکدیگر تمامی مراحل پروژه را انجام خواهند داد که شامل تعریف، طراحی، اجرا و بهره برداری.
– در مرحله طراحی BIM راهکاری یکپارچه ایجاد میکند که استفاده از تکنولوژی های نوین، خلاقیت، تسریع دریافت بازخوردها و کار گروهی را تسهیل میکند.